Aşiret düğünlerindeki milyonluk takıların kaynağı ne?

Haber ve araştırma: Aras Kaya

Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da özellikle aşiretlerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde düzenlenen düğünler, son yıllarda yalnızca görkemli organizasyonlarıyla değil, takı törenlerinde ortaya çıkan yüksek miktardaki para ve altınlarla da gündeme geliyor.

Düğünlerde gelin ve damada takılan milyonlarca liralık nakit ile kilolarca altın, sosyal medyada geniş yankı bulurken, ortaya çıkan rakamlar mali denetim açısından da tartışılmaya başlandı.

VAN’DA DAMADA 20 MİLYON LİRA TAKILDIĞI İDDİA EDİLDİ

Son olarak Van’ın Çaldıran ilçesinde gerçekleştirilen Serhat Avcı ile Esra Yıldırım’ın düğünü, takı töreniyle gündeme geldi.

Kamuoyuna yansıyan haberlere göre, düğünde damada yaklaşık 20 milyon lira nakit, geline ise kilolarca altın takıldı.

Takı töreninde toplanan paraların para sayma makinesiyle sayıldığı ve ardından bavullara konulduğu yönündeki görüntüler de gündeme geldi.

Ancak gelin tarafına takıldığı belirtilen altının kesin kilogramı kamuoyuna açıklanmadığından, düğündeki toplam takı değerinin kesin olarak hesaplanması mümkün değil.

ŞIRNAK’TAKİ DÜĞÜNDE 6 MİLYON LİRALIK TAKI

Bir başka dikkat çeken düğün ise Şırnak’ın Beytüşşebap ilçesine bağlı Mutluca köyünde gerçekleşti.

Sipan Öter ile Rojin Ercan’ın iki gün iki gece süren düğününde, haberlerde yer alan bilgilere göre geline yaklaşık 3 milyon lira değerinde altın, damada ise 3 milyon lira nakit takıldı.

Böylece düğündeki takıların toplam değerinin yaklaşık 6 milyon liraya ulaştığı bildirildi.

Düğüne çevre köylerden ve yurt dışından çok sayıda kişinin katıldığı, organizasyon kapsamında 35 koyunun kesildiği de kamuoyuna yansıyan bilgiler arasında yer aldı.

GEÇMİŞ YILLARDA DA MİLYONLARCA LİRALIK TAKILAR GÜNDEME GELDİ

Yüksek miktarlı takılar yalnızca 2026 yılıyla sınırlı değil.

Van’da 2024 yılında gerçekleştirilen bazı düğünlerde de milyonlarca liralık nakit ve kilogramlarla ifade edilen altınlar gündeme gelmişti.

Örneğin Ömer Işık ile Mizgin Işık’ın düğününde geline yaklaşık 2 kilogram altın, damada ise 15 milyon lira takıldığı haberleştirilmişti.

Yine Van’da Üzeyir Tekçe ile Hasret Bilici’nin düğününde yaklaşık 4 kilogram altın ve 10 milyon lira nakit takıldığı yönündeki haberler kamuoyuna yansımıştı.

Bu rakamlar, bölgede düğünlerdeki takı geleneğinin ekonomik boyutunu da gözler önüne seriyor.

MİLYONLARCA LİRA TAKILMASI VERGİ İHLALİ ANLAMINA GELİYOR MU?

Düğünlerde yüksek miktarda para veya altın takılması, tek başına vergi kaçırıldığı anlamına gelmiyor.

Özellikle örf ve adet çerçevesinde verilen düğün takılarının vergisel durumu, paranın veya altının niteliğine ve ilgili mevzuata göre değerlendirilmesi gerekiyor.

Dolayısıyla yalnızca bir düğünde milyonlarca liralık takı görülmesi üzerinden düğün sahipleri ya da takı veren kişiler hakkında “vergi kaçırıyor” şeklinde kesin bir değerlendirme yapmak hukuken doğru olmaz.

Ancak tartışmanın başka bir boyutu bulunuyor.

ASIL SORU PARANIN KAYNAĞI

Milyonlarca liralık nakdin bir düğünde el değiştirmesi, beraberinde şu soruyu getiriyor:

Bu paranın kaynağı nedir?

Düğünde takılan paranın kendisinden ziyade, paranın hangi ekonomik faaliyet sonucunda elde edildiği ve daha sonra nasıl kullanıldığı mali açıdan önem taşıyor.

Özellikle kişinin beyan edilen gelirleri ile sahip olduğu servet arasında ciddi bir uyumsuzluk bulunması halinde, söz konusu finansal hareketler ilgili kurumların risk analizlerine konu olabilir.

Bu nedenle tartışmanın “Düğünde takılan para vergilendiriliyor mu?” sorusundan daha geniş ele alınması gerekiyor.

MALİYE HER DÜĞÜNÜ TAKİP EDİYOR MU?

Kamuoyunda zaman zaman “Milyonlarca lira takılıyor, Maliye neden müdahale etmiyor?” sorusu gündeme geliyor.

Ancak vergi idaresinin kamuoyuna yansıyan her düğünü otomatik olarak incelemeye aldığına ilişkin genel bir uygulama bulunmuyor.

Mali denetim sisteminde esas olan, ekonomik faaliyetlerin ve finansal hareketlerin risk analizleri üzerinden değerlendirilmesi.

Bu nedenle sosyal medyada milyonlarca liralık takı görüntülerinin paylaşılması, tek başına vergi incelemesi yapıldığı veya yapılması gerektiği anlamına gelmiyor.

Öte yandan yüksek tutarlı paraların daha sonra banka hesaplarına yatırılması, taşınmaz veya araç alımında kullanılması, ticari faaliyetlere aktarılması gibi işlemler farklı mali değerlendirmelerin konusu olabilir.

TAKI TÖRENİNDEN SONRA NE OLUYOR?

Tartışmanın en önemli noktalarından biri de burada ortaya çıkıyor.

Düğünde elden verilen milyonlarca liranın daha sonraki süreçte ekonomiye nasıl dahil edildiği kamuoyu tarafından bilinmiyor.

Para bankaya mı yatırılıyor?

Ticari faaliyette mi kullanılıyor?

Gayrimenkul veya araç alımına mı gidiyor?

Yoksa aile içerisinde nakit olarak mı tutuluyor?

Bu soruların cevapları, düğünlerdeki yüksek miktarlı takıların ekonomik boyutunun anlaşılması açısından önem taşıyor.

GELENEK İLE MALİ DENETİM ARASINDAKİ ÇİZGİ

Bölgede düğünlerde altın ve para takılması uzun yıllardır devam eden sosyal bir gelenek.

Ancak takı miktarlarının milyonlarca liraya ulaşması, bu geleneği ekonomik açıdan da tartışılır hale getiriyor.

Burada devlet açısından mesele, düğün geleneklerini veya insanların birbirlerine hediye vermesini engellemek değil.

Asıl mesele, kayıt dışı ekonomi ve suç gelirleriyle mücadele kapsamında olağandışı finansal hareketlerin tespit edilebilmesi.

Bu nedenle milyonlarca liralık düğün takılarının gündeme gelmesi, doğrudan suçlama yapılmasını değil, sistemin bu tür yüksek tutarlı servet hareketlerini nasıl değerlendirdiğinin sorgulanmasını gerektiriyor.

KAMUOYUNUN BEKLEDİĞİ SORU: DENETİM NASIL YAPILIYOR?

Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da düğün sezonunun devam ettiği dönemde benzer görüntülerin yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.

Ancak tartışmanın yalnızca “Kim ne kadar altın taktı?” noktasında kalmaması gerekiyor.

Milyonlarca liralık nakit ve altın hareketlerinin ekonomik sistem içerisinde nasıl değerlendirildiği, hangi durumlarda mali denetim mekanizmalarının devreye girdiği ve kayıt dışı ekonomiyle mücadelede hangi kriterlerin esas alındığı kamuoyunun merak ettiği başlıklar arasında yer alıyor.

Öte yandan kamuoyuna yansıyan düğün görüntüleri veya takı miktarları, tek başına herhangi bir kişi hakkında vergi ihlali ya da suç isnadı anlamına gelmiyor.