Gerhard Richter ve görsel dünyanın dönüşümü

İKİ ALMANYA ARASINDA BİR YAŞAM ÖYKÜSÜ

Gerhard Richter’in hayatı, modern Almanya’nın sancılı ve dönüştürücü tarihinin bir yansıması niteliğindedir: 1932 yılında Dresden’de doğan Richter, sanata olan tutkusunu Doğu Almanya’nın (DDR) sosyalist gerçekçilik baskısı altında geliştirdi. Ancak sanatsal özgürlük arayışı, onu Berlin Duvarı’nın inşa edilmesinden hemen önce, 1961 yılında Batı Almanya’ya kaçmaya itti. Batı’ya geçtikten sonra Düsseldorf Sanat Akademisi’nde eğitim gören Richter, burada Avrupa sanatını kökten değiştirecek olan “Kapitalist Gerçekçilik” akımının öncülerinden biri oldu.

FOTO-RESİMDEN SOYUTA: ÜSLUP ÇEŞİTLİLİĞİ

Richter’i dünya çapında ünlü yapan en önemli özelliği, tek bir tarza hapsolmayı reddetmesidir. Sanatçı, kariyeri boyunca iki ana damar üzerinden ilerlemiştir: Gazete kupürlerinden veya aile albümlerinden aldığı fotoğrafları tuvale yansıtan Richter, resmin üzerine uyguladığı “bulanıklaştırma” (blurring) tekniğiyle gerçeklik ve bellek arasındaki sınırı sorgulamıştır. Devasa tuvaller üzerine katman katman boya yığarak oluşturduğu soyut çalışmaları, renklerin ve formların rastlantısal ama kontrollü bir dansını sunar.

KÜRESEL SANAT PİYASASININ ZİRVESİNDE

Richter, bugün sadece sanat çevrelerinde değil, küresel ekonomi piyasalarında da bir fenomen olarak kabul ediliyor. Sanatçının “Abstraktes Bild” serisinden eserleri, Londra ve New York’taki müzayedelerde 30 milyon doların üzerinde fiyatlarla alıcı bularak, yaşayan bir Avrupalı sanatçı için ulaşılan en yüksek meblağlardan biri olmuştur. Köln Katedrali için tasarladığı, 11 bin 500 adet renkli cam kareden oluşan devasa pencere, geleneksel dini mimari ile modern soyutlamanın buluştuğu eşsiz bir eser olarak her yıl milyonlarca turist tarafından ziyaret edilmektedir.

BİR DEVRİN SONU MU?

90’lı yaşlarında olan ve Köln’deki atölyesinde çalışmalarını sürdüren Richter, geçtiğimiz yıllarda artık resim yapmayı bıraktığını açıklamış olsa da, geride bıraktığı devasa arşiv (Atlas Projesi) ve etkisi hala taze. Sanat tarihçileri, Richter’in “fotoğrafın resim üzerindeki egemenliğine” son vererek her iki disiplini de birbirini besleyen unsurlar haline getirdiğini vurguluyor. Sanat eleştirmenlerine göre Richter; savaş sonrası Almanya’nın suçluluk duygusunu, parçalanmışlığını ve yeniden doğuşunu tuvallerine en dürüst şekilde aktaran, sessiz ama derinden bir devrimci.