Almanya’nın en meşhur aksı “Unter den lınden” ve tarihsel mirası

1647’DEN GÜNÜMÜZE BİR KRALİYET YOLUNUN DOĞUŞU

Unter den Linden’in temelleri, 1647 yılında Seçici Prens Friedrich Wilhelm tarafından atıldı. Sarayını şehir dışındaki avlanma sahası olan Tiergarten’a bağlamak isteyen prens, yol boyunca binlerce ıhlamur ve ceviz ağacı dikilmesini emretti. 18. yüzyılda Büyük Friedrich döneminde cadde, görkemli saraylar, opera binaları ve üniversitelerle donatılarak Prusya’nın askeri ve kültürel gücünün vitrini haline getirildi.

TARİHTEKİ KRİTİK DÖNÜM NOKTALARI

Cadde, yüzyıllar boyunca sadece bir ulaşım aksı değil, siyasi bir sembol olarak işlev gördü:

• Napolyon ve Prusya: 1806 yılında Napolyon Bonapart, Jena-Auerstedt Muharebesi’ndeki zaferinin ardından Brandenburg Kapısı’ndan geçerek bu cadde üzerinde görkemli bir geçit töreni düzenledi.
• Nazi Almanyası ve Kitap Yakma Eylemi: 1933 yılında, caddenin hemen bitişiğindeki Bebelplatz’da Naziler tarafından binlerce “zararlı” kitabın yakılması, dünya tarihinin en karanlık kültürel yıkımlarından biri olarak bu bölgede yaşandı.
• İkinci Dünya Savaşı ve Yıkım: Savaşın son günlerinde cadde, müttefik bombardımanları ve sokak çatışmaları nedeniyle tamamen harabeye döndü. Tarihi ıhlamur ağaçlarının neredeyse tamamı bu dönemde yok oldu.
• Soğuk Savaş ve Bölünmüşlük: Berlin’in ikiye bölünmesiyle cadde Doğu Berlin sınırları içerisinde kaldı. Caddenin batı ucu, Berlin Duvarı ile kesilerek yaklaşık 30 yıl boyunca “geçilemez” bir sembol haline geldi.

CADDENİN MİMARİ VE KÜLTÜREL HAZİNELERİ

Bugün tamamen restore edilmiş olan Unter den Linden, bünyesinde barındırdığı yapılarla bir “açık hava müzesi” niteliğindedir:

1. Humboldt Üniversitesi: Albert Einstein ve Karl Marx gibi isimlerin eğitim gördüğü, dünyanın en köklü bilim merkezlerinden biri.
2. Devlet Operası (Staatsoper Unter den Linden): Avrupa’nın en önemli lirik sanat merkezlerinden biri.
3. Alman Tarih Müzesi (Zeughaus): Prusya’nın en eski barok yapısı.
4. Bebelplatz: Kitap yakma eyleminin anısına inşa edilen yer altı kütüphanesi anıtıyla ünlü meydan.

MODERN DÖNEM VE TURİZM DEĞERİ

2026 yılı itibarıyla Unter den Linden, genişletilen metro hatları (U5 hattı) ve çevresindeki lüks otellerle Berlin’in turizm ve diplomasi merkezi olma özelliğini koruyor. Brandenburg Kapısı’nın hemen önündeki Pariser Platz, bugün hala dünya liderlerinin ağırlandığı ve önemli siyasi mesajların verildiği bir protokol alanı olarak kullanılıyor.